Heup Artrose

Wat is heupartrose?

Bij artrose is er sprake van een beschadiging van het kraakbeen dat het gewrichtsoppervlak bedekt. De oorzaak van artrose van de heup is meestal onbekend. Klachten treden meestal op na middelbare leeftijd, maar de slijtage van het heupgewricht is dan vaak al 10 tot 20 jaar aan de gang. Vrouwen hebben vaker slijtage van de heup dan mannen.

Wat zijn de oorzaken?

Een doorbloedingsstoornis kan ook optreden na langdurig gebruik van bepaalde medicijnen nl. bijnierschorshormonen (corticosteroïden). Oorzaak van slijtage van de heupkop kan ook zijn dat er onvoldoende overdekking van de heupkop door de heupkom is. Dit is een aangeboren afwijking die bekend staat onder de naam heupdysplasie. Op kinderleeftijd tussen de twee en twaalf jaar kan ook een doorbloedingsstoornis van de heupkop optreden bekend als de ziekte van Perthes. Hierdoor ontstaat er min of meer een misvormde kop die vervroegde slijtage op de leeftijd van 50 à 60 jaar kan veroorzaken.

Op de puberleeftijd kan de heupkop afglijden (epifysiolysis) hetgeen op zich ook weer een verhoogde kans op slijtage geeft. Dit gebeurt ook bij een zeldzame afwijking waarbij de heupkop te diep in de kom is gelegen (dit wordt protrusio acetabuli of de ziekte van Otto genoemd).

Wat is het verloop?

Bij artrose is het gladde kraakbeenoppervlak van de heup aangetast. De kraakbeenlaag kan uiteindelijk zo beschadigd zijn dat de gewrichtsvlakken niet meer soepel langs elkaar kunnen glijden. Bewegingen verlopen moeilijker, het gewricht gaat pijn doen en de belastbaarheid neemt af. Het heupgewricht is steeds slechter in staat het lichaamgewicht te dragen tijdens inspanningen zoals lopen en opstaan.

De meest voorkomende klachten zijn pijn en stijfheid. Meestal zit de pijn in de liesstreek, maar deze kan ook uitstralen over het dijbeen en zelfs naar de knie. Klachten treden op bij het begin van een beweging of belasting van het gewricht, bijvoorbeeld bij het opstaan uit een stoel. Dit noemen we startpijn of startstijfheid. De klachten zullen bij het in beweging blijven afnemen.

Wanneer de slijtage zeer ernstig is en de heup niet meer kan worden behouden met therapie, is een heupprothese de enige oplossing. Er wordt hiervoor pas gekozen wanneer er sprake is van hevige pijnklachten en als er werkelijk geen andere mogelijkheden meer zijn. Er zijn zeer veel verschillende soorten heupprothesen. De keuze voor een bepaald type hangt af van de mate van slijtage, de leeftijd, de lichamelijke conditie van de patiënt en de specifieke voorkeur van de specialist. Een heupprothese heeft een beperkte levensduur en zal na verloop van jaren weer vervangen moeten worden. Dit zijn zware operatieve ingrepen met de bijbehorende kansen op complicaties. Om die reden zijn de meeste orthopeden terughoudend met het plaatsen van een heupprothese bij patiënten onder de vijftig jaar.

Wat doet de fysiotherapeut?

Voor artrose is geen genezing mogelijk. U moet er letterlijk mee ‘leren leven’. De fysiotherapeut kan daar een belangrijke bijdrage aan leveren, zodat u het gewricht weer normaal of in elk geval zo goed mogelijk kunt gebruiken. U leert om tijdens uw dagelijkse activiteiten op een goede manier met de pijn en de stijfheid om te gaan. Samen met de fysiotherapeut ontdekt u wat uw lichaam aankan. Geleidelijk zal de pijn afnemen of verdwijnen. Om te beginnen zal de fysiotherapeut samen met u uw probleem in kaart brengen en er een behandelplan voor maken. De fysiotherapeut leert u oefeningen om de spieren rondom het ‘probleemgewricht’ te trainen. Ook krijgt u oefeningen om uw conditie te verbeteren.

Daarnaast krijgt u advies over wat u zelf kunt doen en welke bewegingen voor u geschikt zijn, en leert u meer over het belang van voldoende bewegen. Ook leert u omgaan met bijvoorbeeld een kruk of een stok als dat voor u nodig is.

Gaandeweg bent u in staat beter met de klachten te leven en met vertrouwen te bewegen. Verder kan de fysiotherapeut gebruik maken van andere therapievormen, zoals het oefenen in water om de pijn en stijfheid van de gewrichten te verminderen. U begint meestal met individuele oefentherapie en vervolgens kunt u deelnemen aan onze medische fitness, waar u begeleid of zelfstandig kunt oefenen. Het is belangrijk om u goed te realiseren dat u zelf veel kunt doen om uw klachten te verminderen. Het is belangrijk dat u tijdens en na afloop van de therapie actief blijft. Ook al doet het pijn, als u verstandig blijft bewegen heeft dat een positief effect. Het is namelijk gebleken dat hierdoor vaak de pijn en de beperkingen verminderen en de verergering van artrose afneemt.

Wat kunt u zelf doen om de klachten te verminderen?

Probeer uw conditie op peil te houden. Het is belangrijk dat u een balans vindt tussen in beweging blijven en rust nemen. Als pijnklachten en stijfheid optreden tijdens of na bewegen, dan moet u het (even) rustiger aan doen.

Blijf in beweging en doe dagelijks uw oefeningen. In het algemeen zijn alle bewegingsvormen goed waarbij u veelzijdig beweegt, zoals bijvoorbeeld zwemmen, fietsen en wandelen.

Medicatie

Sommige mensen met artrose gebruiken medicijnen tegen de pijn of de ontsteking van het gewricht. Door het onderdrukken van de pijn kunt u makkelijker in beweging komen. En als u meer beweegt, wordt de pijn vaak minder en neemt ook de behoefte aan pijnstillers af. Of medicijnen nodig zijn, verschilt per persoon. Uw huisarts of een medisch specialist kan u hierbij adviseren. De pijnstilling mag ook weer niet te zwaar zijn. Pijn heeft immers ook een functie, namelijk waarschuwen als u het gewricht te zwaar of te veel belast.